با گذشت زمان مفهوم حسابداری آنقدر گسترش یافته که تمام مطالب آن را نمی توان در حد یک واژه ارائه داد. از این رو حسابداری به دسته های مختلفی تقسیم شده است که می توان به حسابداری مالی، حسابداری مدیریتی، حسابداری دولتی، حسابرسی و غیره اشاره کرد. حسابداری بهای تمام شده یا حسابداری صنعتی زیر مجموعه ای از حسابداری مدیریتی می باشد که در این مقاله می خواهیم به صورت کامل به این موضوع بپردازیم.اما منظور از حسابداری بهای تمام شده چیست؟ به مجموعه ای منظم از رویه ها برای ثبت و گزارش اندازه گیری هزینه های تولید کالاها و انجام خدمات در مجموع و جزئیات تعریف شده است. حسابداری بهای تمام شده شامل روش هایی برای تشخیص، طبقه بندی، تخصیص، مجموع و گزارش هزینه ها و مقایسه آنهاست.

حسابداری بهای تمام شده

در واقع به حسابداری گفته می شود که وظیفه آن گردآوری تمام اطلاعات مربوط به هزینه محصولات و خدمات و همچنین ارائه روش های کاهش بهای تمام شده محصولات با استفاده از روش های تجزیه و تحلیل گزارش ها و بررسی روش های تولیدی است. تمام انواع مشاغل اعم از خدمات، تولید و تجارت، برای پیگیری فعالیت های خود نیاز به آن دارند.

این نوع حسابداری مدت هاست که به مدیران کمک می کند تا هزینه های اداره یک تجارت را درک کنند زیرا پیچیدگی های اداره یک تجارت در مقیاس بزرگ منجر به ایجاد سیستم های ثبت و ردیابی هزینه ها برای کمک به صاحبان مشاغل و مدیران در تصمیم گیری می شود. تکنیک های مختلفی که توسط حسابداران بهای تمام شده استفاده می شود شامل هزینه های استاندارد و آنالیز واریانس، هزینه های حاشیه ای و آنالیز حجم سود هزینه، کنترل بودجه، هزینه یکنواخت و مقایسه بین شرکت و غیره است.ارزیابی این نوع از حسابداری عمدتا به دلیل محدودیت حسابداری مالی است. علاوه بر این، نگهداری سوابق هزینه در صنایع منتخب که هر از گاهی توسط دولت ابلاغ می شود، اجباری شده است. همچنین در یک سازمان تنظیم شده حسابدار بهای تمام شده نسبت به یک حسابدار مدیریت بیشتر مورد توجه قرار می گیرد.

حسابداری بهای تمام شده

چرا حسابداری بهای تمام شده مهم است؟

با استفاده از این نوع حسابداری می توان برنامه ریزی را مدیریت کرد و همچنین عملیات را کنترل و ارزیابی کرد. از این رو مهمترین بخش در مدیریت برای برنامه ریزی و کنترل فعالیت ها می باشد. همچنین جهت برآورد مدیریت و گردآوری اطلاعات مربوط به هزینه مواد، حقوق و دستمزد و دیگر هزینه های تولیدی مورد توجه بسیاری از مدیران قرار گرفته است زیرا مدیران با جمع آوری اطلاعات مربوط به هزینه در جهت تصمیم گیری برای توسعه تاسیسات و ماشین آلات را با هدف افزایش تولید و فروش از طریق راه ها می تواند کمک رسانی کند.

اهداف اصلی 

هدف نهایی، توصیه به مدیریت در مورد چگونگی بهینه سازی روش ها و فرایندهای تجاری بر اساس بهره وری در مورد هزینه و توانایی است.همچنین این نوع حسابداری اطلاعات دقیقی در مورد هزینه ها در اختیار شما قرار می دهد که مدیریت برای کنترل عملیات فعلی و برنامه ریزی برای آینده نیاز دارد.

وظایف عهده دار حسابداری بهای تمام شده

از جمله وظایف عهده دار به شرح زیر می باشد:

  • ایجاد روش های کنترل هزینه
  • ارزیابی موجودی ها
  • کمک کردن به مدیران برای ایجاد و اجرای برنامه ها
  • ارائه راهنمایی های لازم به مدیران جهت تصمیم گیری های آتی برای انتخاب بهترین راه حل از میان راه حل های موجود
  • استفاده از روش های اعمال کنترل جهت کاهش معقول هزینه ها
  • بررسی و تحلیل موجودی ها جهت هزینه یابی و قیمت گذاری آنها و کنترل مقدار موجودی ها
  • گردآوری، تفکیک، ثبت و تسهیم هزینه ها

برخی از اصطلاحات رایج

برخی از اصطلاحات رایج عبارتند از:

  • هزینه یابی: ارزیابی بهای تمام شده کالای تولید شده و موجودی کالا در جریان تولید
  • کالای تولید شده: کالایی که جریان تولید را به طور کامل طی کرده است و آماده فروش می باشد.
  • عوامل بهای تمام شده: عوامل بهای تمام شده، مربوط به هزینه هایی می باشد که برای ساخت یک محصول باید در نظر گرفته شود که شامل مواد اولیه، دستمزد و دیگر هزینه های تولید هستند.
  • تولید: منظور از تولید، تغییر شکل و ماهیت مواد در طی مرحله های مختلف برای تبدیل شدن به کالا می باشد.

روش های حسابداری بهای تمام شده

در زیر برخی از روش های مختلف آورده شده است:

  • هزینه یابی بر پایه فعالیت (Activity-based costing)
  • حسابداری محیطی (Environmental accounting)
  • حسابداری پروژه (Project accounting)
  • حسابداری مصرف منابع (Resource consumption accounting)
  • حسابداری هزینه استاندارد (Standard cost accounting)
  • حسابداری توان عملیاتی (Throughput accounting)
  • هزینه یابی چرخه حیات (Life-cycle costing)

تفاوت بین حسابداری بهای تمام شده و حسابداری مالی

اطلاعات حسابداری بهای تمام شده نیز معمولا در حسابداری مالی استفاده می شود ولی بین آنها تفاوت هایی وجود دارد. از جمله تفاوت های مهم بین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • حسابداری بهای تمام شده، محاسبه هزینه ها به شیوه ای دقیق که کنترل هزینه و کاهش هزینه را تسهیل می کند، می باشد ولی حسابداری مالی، تجزیه و تحلیل انتقال در دوره حسابداری جاری به صورتهای مالی (صورتهای نقدی ، سود یا زیان ، ترازنامه و غیره) است.
  • حسابداری بهای تمام شده، فقط برای کمک به تصمیم گیری،به مدیریت داخلی سازمان ها گزارش می دهد ولی حسابداری مالی، نتایج و وضعیت مالی تجارت را به دولت، طلبکاران، سرمایه گذاران و سایر طرفهای خارجی گزارش می دهد.
  • طبقه بندی هزینه ها درحسابداری بهای تمام شده بر اساس توابع، فعالیت ها، محصولات، فرایندها و نیازهای اطلاعاتی سازمان جهت برنامه ریزی و کنترل آن انجام می شود ولی در حسابداری مالی طبقه بندی هزینه بر اساس انواع معاملات صورت می گیرد.
  • اطلاعات را در حسابداری بهای تمام شده می توان درحالی که حسابداران مناسب می دانند ارائه کرد ولی در حسابداری مالی باید مطابق با استانداردهای حسابداری مانند IFRS و GAAP باشد.

امید است که مطالعه این مقاله مورد توجه شما خوانندگان گرامی قرار گرفته باشد.

منابع:

https://en.wikipedia.org/wiki/Cost_accounting

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *